Te dik, te dun


Misschien ben je niet tevreden met je gewicht. Vind je jezelf te dun of te dik. Als het om enkele kilo's gaat kun je er meestal zelf wel iets aan doen. Anders wordt het wanneer je echt te dik of te dun bent. Want dan kunnen er risico's voor je gezondheid ontstaan.

 

Ideaal lichaamsgewicht
Energiebalans
Overgewicht
Ondergewicht
Risico's
Een beetje afvallen of aankomen
Advies noodzakelijk

 

Ideaal lichaamsgewicht
Het kan lastig zijn te bepalen wat jouw ideale lichaamsgewicht is. Bij gezonde volwassenen kan de Quetelet-index globaal aangeven of je een normaal, te hoog of te laag gewicht hebt. De Quetelet-index (QI) of ook wel Body Mass Index (BMI) is een methode om te bepalen of je gewicht oke is, bepaal hier jouw QI! >>
Let echter op! Het is niet altijd duidelijk hoe de scores geÔnterpreteerd moeten worden bij mensen met een spierziekte. Over de energiebehoefte, het gewicht en de lichaamssamenstelling bij mensen met een spierziekte is weinig bekend. Je kan dan dus niet alleen op basis van de BMI beoordelen of je te zwaar of te licht bent! Als je twijfelt raadpleeg dan altijd je huisarts.

 

Energiebalans
Hoeveel energie (lees voeding) je nodig hebt is per persoon verschillend. Dit hangt bijvoorbeeld af van je lengte, leeftijd, of je man of vrouw bent en je activiteiten. Normaal gesproken moet je net zoveel energie tot je nemen als dat je gebruikt. Dan blijf je op een constant gewicht. Gemiddeld ligt bij spierziekten het verbruik van energie wat lager dan bij gezonde personen, door minder en/of minder inspannende lichamelijke activiteiten. Niet alleen je spieren hebben energie nodig. Ook voor andere taken is energie nodig. Bijvoorbeeld voor het op peil houden van je lichaamstemperatuur, onderhoud en groei van lichaamsweefsel, hartslag en ademhaling. Net als bij 'gezonde' personen kan bij mensen met een spierziekte de energiebalans verstoord raken. Eet je meer dan je lichaam nodig heeft dan kom je aan en eet je minder, dan val je af.

 

Overgewicht
Overgewicht wordt nooit veroorzaakt door de spierziekte zelf, maar doordat je lichaam minder gebruikt dan je eet. Je bent misschien dezelfde hoeveelheid blijven eten terwijl je hoeveelheid beweging minder geworden is. Het gaat vaak maar om kleine hoeveelheden die je teveel eet en die op den duur leiden tot steeds meer kilo's erbij. Bij bepaalde spierziekten wordt spierweefsel dat verloren gaat opgevuld door ofwel bindweefsel of vetweefsel. Toch wordt je hierdoor niet werkelijk zwaarder. Overgewicht wordt echt veroorzaakt doordat je meer eet dan dat je nodig hebt. Door een verhoogde bloeddruk of bijvoorbeeld slecht werkende nieren kan je lichaam wel vocht vasthouden. Ook door het gebruik van de anticonceptiepil of voorafgaand aan de menstruatie kan je lichaam vocht vasthouden. Hierdoor kan het lijken alsof je dikker bent geworden.

 

Ondergewicht
Een te laag gewicht kan ontstaan door bijvoorbeeld zwakke kauw- en slikspieren, gauw vol zitten, te moe zijn om te eten, niet zelf kunnen eten of koken (waardoor je 'makkelijker' of eenzijdiger eet), obstipatie en/of diarree. Bij sommige spierziekten wordt spierweefsel 'afgebroken', dit is over het algemeen een langzaam progressief (achteruitgaand) gebeuren. Dat gaat dus niet dermate snel dat je daardoor in korte tijd kilo's kwijtraakt. Afvallen is echt een kwestie van minder eten (minder voedingstoffen tot je nemen) dan je nodig hebt.

 

Risico's
Wanneer je echt te dik of te dun bent kunnen er gezondheidsrisico's ontstaan. Zowel overgewicht als een te laag gewicht heeft een negatief effect op de ademhalingsfunctie. Bij overgewicht hebben niet alleen je eigen spieren en gewrichten het zwaarder te verduren, maar ook die van eventuele verzorgers. Wanneer je langdurig te weinig eet, krijg je niet alleen te weinig energie, maar ook te weinig voedingsstoffen binnen, waardoor je weerstand en conditie achteruitgaan.

 

Een beetje afvallen en aankomen
Ben je een paar kilo's te zwaar dan lukt het vaak wel deze kilo's kwijt te raken door minder tussendoortjes te eten, minder zoetigheid zoals suiker en frisdrank te gebruiken en vette producten zoals frites, mayonaise, kroket, frikadel speciaal te beperken en magere varianten te gebruiken zoals magere in plaats van volle melkproducten, halvarine in plaats van margarine. Eet regelmatig en sla in ieder geval geen ontbijt over. Een glas water tussendoor helpt tegen het hongergevoel. Probeer, indien mogelijk, ook meer te bewegen. Overleg dit ook eens met je fysiotherapeut.
Ben je een paar kilo's te licht dan kun je proberen meer suiker in allerlei etenswaar (koffie, thee, yoghurt) toe te voegen en wat meer vet te gebruiken. Bijvoorbeeld koffieroom in koffie, volle melkproducten, ruim margarine op je brood. Meestal lukt dat makkelijker dan grotere hoeveelheden te moeten eten.

 

Advies noodzakelijk
Bij overgewicht is het zeer onverstandig om heel streng te gaan lijnen een dus bijna niets te eten, want dan wordt er spierweefsel afgebroken in plaats van vetweefsel! Bij een matige energiebeperking gebeurt dat niet. Ga liever niet op eigen houtje experimenteren, maar vraag een persoonlijk voedingsadvies en begeleiding van een diŽtist. En doe het rustig aan. Het is beter langzaamaan af te vallen en het lange tijd vol te kunnen houden dan een jojo-beweging van je gewicht. Dat is alleen maar frustrerend. Wanneer afvallen niet lukt heb je al veel bereikt wanneer je niet zwaarder wordt.


Een persoonlijk voedingsadvies van een diŽtist kan je ook helpen te proberen in gewicht aan te komen, zonder dat eten een obsessie wordt. Soms is daarbij aanvulling met pakjes drinkvoeding nodig. Als dat onvoldoende helpt kun je een maagsonde overwegen. Dan kun je, zonder dat het uiterlijk zichtbaar is, bijgevoed worden, waardoor je je beter voelt en energie hebt voor andere dingen. Je kunt daarnaast ook gewoon nog eten.


 

Littl'red book

Als je een spierziekte hebt, dan is je lijf niet altijd even makkelijk. Soms ga je achteruit en weet je niet hoe je je energie kunt verdelen. Misschien loop je met een hoop vragen rond. Kan ik wel seks hebben? En hoe dan? Waar vind ik kleding die om mijn lijf passen? Hellup! Ik heb altijd koude voeten! 

In Litll' Red Book vind je een alfabet aan antwoorden op vragen over relaties, seksualiteit, je lichaam en gevoelens.